Haqqımızda
Zaqatala – Azərbaycanın “Şimal Qapısı”
Ümumi Məlumat
Zaqatala rayonu Azərbaycanın şimal-qərbində, Böyük Qafqaz dağlarının cənub ətəklərində yerləşir. Şimaldan Dağıstan (Rusiya Federasiyası), qərbdən Gürcüstan ilə sərhəddədir. Rayon mərkəzi – Zaqatala şəhəri, Bakıdan təxminən 450 km aralıdır.
Ərazisi: ~1 350 km²
Əhalisi: 135 mindən çox (azərbaycanlılar, avarlar, saxurlar, gürcülər, ləzgilər və digər xalqlar)
İqlim: mülayim-isti, subtropik dağətəyi
Tarixi
Zaqatala qədim dövrlərdən Qafqaz Albaniyasının mühüm bölgələrindən biri olub.
VII əsrdən ərəb yürüşləri, daha sonra isə gürcü və monqol təsiri altında qalıb.
XVIII əsrdə bölgə Şəki xanlığının tərkibinə daxil olub.
XIX əsrdə Rusiya imperiyası tərəfindən işğal edilərək Zaqatala dairəsi yaradılıb.
Sovet dövründə kənd təsərrüfatı, xüsusən tütünçülük və fındıqçılıq sürətlə inkişaf edib.
Müstəqillikdən sonra rayon Azərbaycanın iqtisadi və mədəni mərkəzlərindən biri kimi önəmini qoruyub.
Təbiəti və Landşaftı
Zaqatala “Azərbaycanın İsveçrəsi” adlandırılır.
Böyük Qafqaz dağları – qarla örtülü zirvələr, 3 500 m-ə qədər yüksəkliklər.
Meşələr – palıd, fıstıq, şabalıd və vələs ağacları ilə zəngindir.
Heyvanat aləmi – ayı, çöl donuzu, dağ keçisi, qırqovul, turac və nadir quş növləri.
Çaylar – Talaçay, Mazıxçay, Muxaxçay və Kürün qolları.
Zaqatala Qoruğu (1929-cu ildə yaradılıb) – Azərbaycanın ən qədim təbiət qoruqlarından biri.
İqtisadiyyat
Kənd təsərrüfatı – fındıq, tütün, qarğıdalı, çay, meyvəçilik (xüsusən alma, gavalı, tut).
Heyvandarlıq – maldarlıq və arıçılıq (Zaqatala balı məşhurdur).
Turizm – son illər dağ turizmi, eko-turizm və kənd turizmi geniş yayılıb.
Mədəniyyət və Ənənələr
Rayon çoxmillətli və multikultural ənənələri ilə seçilir.
Burada azərbaycanlılarla yanaşı avarlar, saxurlar, gürcülər, ləzgilər və ingiloylar əsrlərdir mehriban yaşayır.
Zaqatala xalçaçılığı, xalq musiqisi və milli geyimləri ilə tanınır.
Ənənəvi bayramlar – Novruz, kənd yarmarkaları və “Fındıq festivalı”.
Görməli yerlər
Zaqatala Qala divarları (XIX əsr) – hərbi istehkam.
Heydər Əliyev Mərkəzi – müasir memarlıq nümunəsi.
Car kəndi – Qafqazda məşhur üsyanların mərkəzi olmuş qədim kənd.
Qəbizdərə şəlalələri və Mazıx mağaraları – təbiət möcüzələri.
Dağ kəndləri – Tala, Mazıx, Muxax, Yuxarı Tala – etnoqrafik turizm üçün unikal yerlər.
Nəticə
Zaqatala – zəngin tarixi, təbiəti və multikultural mühiti ilə Azərbaycanın ən özünəməxsus bölgələrindən biridir. Dağları, meşələri, şəlalələri və mehriban insanları ilə hər kəsi cəlb edir. Bu diyar həm turizm, həm kənd təsərrüfatı, həm də milli-mədəni irs baxımından ölkənin “şimal incisi” sayılır.